كه مكرر چاپ شده و چاپى كه مورد استفاده اين بنده بوده است به همت استاد محمد ابو الفضل ابراهيم منتشر شده است . 4 - كتاب الاغانى ، ابو الفرج على بن حسين اصفهانى ( در گذشته به سال 356 ه . ق ) كه چاپ دار الكتب آن مورد استفاده بوده است . 5 - پاره‌اى از آثار شيخ مفيد و سيد مرتضى و قاضى عبدالجبار معتزلى و دواوين شاعران كه برشمردن همه آنها در اين مختصر لازم نيست . نكته دوم اين است كه مجموعه موارد استفاده ابن ابى الحديد از برخى كتابها كه نسخه‌اى از آن در دست نيست از شرح نهج البلاغه استخراج و به صورت كتاب مستقلى با حواشى و تعليقات چاپ شده است و از آن جمله است : كتاب السقيفه و فدك ، ابو بكر احمد بن عبدالعزيز جوهرى ( در گذشته به سال 323 ه . ق ) به همت استاد دكتر محمد هادى امينى فرزند برومند علامه بزرگوار مرحوم امينى قدس سره . نكته سوم اينكه ترجمه‌ها و گزينه‌هاى خوبى است كه از برخى از كتابهاى فوق فراهم آمده است ، نظير ترجمه پسنديده آقاى پرويز اتابكى از وقعه صفين و گزينه‌اى كه آقاى كريم زمانى جعفرى از همان كتاب انجام داده‌اند و ترجمه استاد حاج شيخ محمد باقر كمره‌يى از الغارات كه با حذف مكررات و اضافات انجام يافته است و ترجمه بلعمى از تاريخ طبرى كه به نام تاريخنامهء طبرى با تحقيق و حواشى فاضلانه استاد محمد روشن منتشر شده است . و اين بنده از حواشى و تعليقات سودمند محققان و مترجمان و كوشش تنظيم كنندگان فهرستهاى مفصل كتابهاى مذكور بهرهء فراوان برده‌ام و راهگشاى كار مختصرم در ترجمه مطالب تاريخى شرح نهج البلاغه بوده است . خداوند متعال كسانى از ايشان را كه در گذشته‌اند غريق رحمت واسعهء خويش قرار دهد و به آنانى كه پهنهء تحقيق به وجودشان آراسته است عمر طولانى همراه با توفيق و عزت كرامت فرمايد ، بمنه و كرمه . اين جلد كه جلد دوم از جلوه تاريخ در شرح نهج البلاغه و ترجمه مطالب تاريخى جلدهاى سوم و چهارم شرح نهج البلاغه چاپ استاد محمد ابو الفضل ابراهيم است از جهتى داراى اهميت ويژه‌يى است و آن شرح بسيار مفصل احوال اجتماعى و سياسى و نظامى فرقه خوارج و شرح حال سران ايشان است كه در كمتر كتابى اين چنين